انواع زخم و روش‌های مراقبت از زخم؛ راهنمای پاک‌سازی و پانسمان

زخم یکی از آسیب‌های رایج پوست و بافت‌های بدن است که ممکن است بر اثر بریدگی، خراش، سوختگی، فشار یا بیماری‌های زمینه‌ای ایجاد شود. شناخت نوع زخم و رعایت اصول مراقبت از آن می‌تواند به حفظ سلامت پوست و کاهش احتمال بروز عوارض کمک کند.

در این مقاله با انواع زخم، روش‌های مراقبت اولیه، اصول پانسمان و زمان مراجعه به پزشک آشنا می‌شویم.

زخم چیست؟

زخم به آسیب یا گسستگی پوست یا بافت‌های زیرین گفته می‌شود. این آسیب ممکن است سطحی باشد و فقط لایه‌های بیرونی پوست را درگیر کند یا عمیق‌تر باشد و به بافت‌های زیرین برسد.

شدت زخم، محل ایجاد آن، علت آسیب و وضعیت عمومی فرد از عوامل مهم در انتخاب روش مراقبت هستند.

انواع زخم

۱. زخم‌های سطحی

زخم‌های سطحی معمولاً لایه‌های بیرونی پوست را درگیر می‌کنند. خراش‌های کوچک و بریدگی‌های کم‌عمق از نمونه‌های این نوع زخم هستند.

در مراقبت از زخم‌های سطحی، تمیز نگه‌داشتن محل آسیب و محافظت از آن در برابر آلودگی اهمیت دارد.

۲. زخم‌های عمیق

زخم‌های عمیق ممکن است پوست و بافت‌های زیر آن را درگیر کنند. بریدگی‌های عمیق، زخم‌های ناشی از اجسام تیز و برخی آسیب‌های تصادفی در این گروه قرار می‌گیرند.

در صورت عمیق بودن زخم، خونریزی قابل توجه، باز ماندن لبه‌های زخم یا وجود جسم خارجی، باید برای ارزیابی پزشکی اقدام کرد.

۳. زخم‌های فشاری

زخم فشاری در اثر فشار طولانی‌مدت روی پوست و بافت‌های زیرین ایجاد می‌شود. این نوع زخم بیشتر در افرادی دیده می‌شود که مدت زیادی در بستر یا صندلی می‌مانند و امکان تغییر وضعیت کافی ندارند.

کاهش فشار، تغییر وضعیت منظم و بررسی پوست از اقدامات مهم مراقبتی هستند. زخم‌های فشاری باید متناسب با شدت و مرحله، توسط فرد متخصص ارزیابی شوند.

۴. زخم‌های دیابتی

افراد مبتلا به دیابت ممکن است به دلیل مشکلات گردش خون، کاهش حس یا عوامل دیگر، بیشتر در معرض آسیب‌های پا قرار بگیرند.

هر زخم جدید در پای فرد مبتلا به دیابت، به‌ویژه اگر همراه با قرمزی، تورم، ترشح یا تغییر رنگ باشد، نیازمند بررسی سریع پزشکی است. نباید درمان این زخم‌ها را به مراقبت خانگی یا استفاده از یک محصول موضعی محدود کرد.

۵. زخم‌های سوختگی

سوختگی ممکن است بر اثر تماس با حرارت، مایعات داغ، مواد شیمیایی یا جریان برق ایجاد شود. شدت سوختگی به عمق آسیب، وسعت و محل آن بستگی دارد.

سوختگی‌های وسیع، عمیق، شیمیایی یا الکتریکی و سوختگی‌های نواحی حساس مانند صورت و دست‌ها باید به‌سرعت ارزیابی پزشکی شوند.

اصول اولیه مراقبت از زخم

روش مراقبت به نوع و شدت زخم بستگی دارد؛ با این حال، رعایت چند اصل عمومی می‌تواند به مراقبت ایمن‌تر کمک کند.

تمیز کردن زخم

برای زخم‌های کوچک و سطحی، شست‌وشوی ملایم با آب تمیز و رعایت بهداشت دست اهمیت دارد. از دست‌کاری زخم و استفاده خودسرانه از مواد تحریک‌کننده یا ضدعفونی‌کننده‌های نامناسب خودداری کنید.

اگر زخم عمیق، آلوده یا ناشی از گازگرفتگی است، بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود.

محافظت و پانسمان

پانسمان مناسب می‌تواند از زخم در برابر آلودگی و تماس‌های ناخواسته محافظت کند. انتخاب پانسمان به نوع زخم، میزان ترشح و وضعیت پوست اطراف آن بستگی دارد.

پانسمان باید طبق دستور متخصص یا دستورالعمل محصول تعویض شود. اگر پانسمان به زخم چسبیده است، آن را با کشیدن ناگهانی جدا نکنید.

بررسی تغییرات زخم

در طول مراقبت، به تغییرات محل زخم توجه کنید. افزایش درد، قرمزی منتشر، تورم، ترشح چرکی، بوی نامطبوع یا تب می‌تواند نشانه نیاز به بررسی پزشکی باشد.

ژل‌های مراقبت از زخم چه کاربردی دارند؟

برخی محصولات موضعی برای مراقبت از زخم طراحی شده‌اند و ممکن است با توجه به ترکیبات و دستور مصرف، در شرایط مشخص مورد استفاده قرار گیرند.

ژل کیتوهیل یکی از محصولات مراقبت از زخم است که بر پایه کیتوسان معرفی شده است. انتخاب و استفاده از آن باید با توجه به نوع زخم، دستورالعمل محصول و توصیه متخصص انجام شود.

برای آشنایی با مشخصات محصول، ترکیبات، کاربردها و نکات مصرف می‌توانید مقاله زیر را مطالعه کنید:

ژل کیتوهیل چیست؟ کاربرد، ترکیبات، نحوه استفاده و قیمت

همچنین برای مشاهده مشخصات ژل کیتوهیل ۶۰ گرم می‌توانید به صفحه محصول در فروشگاه افرندهاب مراجعه کنید:

مشاهده ژل کیتوهیل ۶۰ گرم

توجه داشته باشید که هیچ ژل یا پانسمانی جایگزین تشخیص پزشکی، درمان عفونت یا رسیدگی به زخم‌های عمیق و پیچیده نیست.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در شرایط زیر بهتر است زخم توسط پزشک یا مرکز درمانی بررسی شود:

• خونریزی شدید یا خونریزی‌ای که متوقف نمی‌شود

• زخم عمیق، باز یا ناشی از جسم آلوده

• زخم همراه با درد شدید، تورم یا قرمزی رو به گسترش

• مشاهده ترشح چرکی، بوی نامطبوع یا تب

• زخم در فرد مبتلا به دیابت یا دارای مشکلات گردش خون

• سوختگی وسیع، عمیق یا واقع در نواحی حساس

• زخم ناشی از گازگرفتگی یا احتمال وجود جسم خارجی

در صورت خونریزی شدید، اختلال هوشیاری یا آسیب جدی، باید فوراً از خدمات اورژانسی کمک گرفت.

جمع‌بندی

مراقبت از زخم به شناخت نوع آسیب، تمیز نگه داشتن محل، انتخاب پانسمان مناسب و توجه به علائم هشدار بستگی دارد. زخم‌های عمیق، پیچیده یا دارای نشانه‌های عفونت باید توسط پزشک بررسی شوند.

محصولات مراقبت از زخم، از جمله ژل کیتوهیل، ممکن است در شرایط مشخص بخشی از مراقبت باشند؛ اما انتخاب آن‌ها باید بر اساس نوع زخم و دستورالعمل معتبر صورت گیرد.

برای آشنایی بیشتر با ژل کیتوهیل و مشاهده مشخصات محصول ۶۰ گرم، به صفحه محصول افرندهاب مراجعه کنید.